Project K=? een landschap aan portretten

Project K=? een landschap aan portretten

Project K=? van stichting Topaze is genomineerd voor de Haagse C, dé cultuurparticipatieprijs in Den Haag. Met de Haagse C wil CultuurSchakel Haagse projecten en initiatieven extra erkenning geven voor hun mooie werk voor Den Haag en hun impact op de stad. Het doel van project K=? is om middels analoge selfies een landschap aan portretten te maken.

Juryprijs en publieksprijs
Uit alle inzendingen heeft een vakkundige jury op 7 september vier genomineerden gekozen. Op www.cultuurschakel.nl/haagse-c worden de genomineerden middels een videoportret aan u voorgesteld. Laat u meevoeren door het verhaal achter deze bijzondere projecten en stem op uw favoriet! Stemmen kan tot 1 november. De winnaars van zowel de publieksprijs als de juryprijs worden eind november bekendgemaakt.

Een gedachte over kunst, de persoon en het lichaam

We zijn deze weken veel in gesprek met kunstenaars om werkzame elementen van hun werk te analyseren. Zo hadden we afgelopen week een interessant gesprek met projectleiders en musici van Embrace Nederland. We hadden het over het idee dat door muziek te maken, je niet alleen herinneringen ophaalt, maar ook een stukje van het ‘zijn’ van die persoon. Vooral bij mensen met dementie is dit een belangrijke waarde, omdat het idee heerst dat de persoonlijkheid van iemand met dementie langzaam verdwijnt naarmate de hersenen steeds verder beschadigen. Dit idee is gebaseerd op de gedachte dat lichaam en geest van elkaar gescheiden zijn. ‘Wie iemand is’ zou dan puur gebaseerd zijn op cognitie, het kunnen uitspreken of benoemen van emotie en het verbaal ophalen van herinneringen.

 

Embrace Nederland, project Muziek en Dementie, foto: Bob de Boer.

 

Er zijn voorbeelden uit de praktijk en literatuur die hier een tegengeluid over laten horen. Dit deed ons denken aan literatuur over embodied personhood. Pia Kontos, onderzoeker aan de universiteit van Toronto, heeft veel geschreven over dit concept bij mensen met dementie. Zij onderzoekt het idee dat ‘wie je bent’ ook opgeslagen zit in het lichaam. Ons lichaam en niet alleen onze geest is aanwezig bij alle ervaringen en sociale interacties in ons leven. Sommige aspecten van onze persoonlijkheid, zijn onderdeel van ons lichaam, en blijven dus bestaan, ondanks cognitieve achteruitgang. Denk bijvoorbeeld aan de manier van bewegen van iemand die altijd yoga les heeft gegeven, het gevoel wat je iedere keer weer krijgt wanneer je de muziek van je geboortegrond hoort, het ritme van een leven lang werken in een fabriek, allemaal dingen die zijn opgeslagen in het lichaam. Muziek en andere vormen van kunst, kunnen hier wellicht een aanspraak op doen: door bijvoorbeeld het ritme of de dynamiek van iemands manier van bewegen te volgen, wordt de persoonlijkheid van diegene als het ware ter plekke tot leven gebracht. Zo is het misschien mogelijk om weer even iets te zien van wie zo iemand was, of wie hij of zij op dit moment is.

Embrace Nederland project Muziek en Dementie, foto: Bob de Boer.

 

Kontos (2013) benoemt dat kunstzinnige activiteiten een beroep doen op emotie en non-verbale communicatie en dus juist gericht zijn op manieren waarop iemand zich door zijn of haar lichaam nog kan uitdrukken. Het geeft mensen de kans een stukje van hun persoon te laten zien. Gezien en gekend worden is een behoefte die iedereen heeft, ook mensen met dementie. Gezien worden betekent ertoe doen, er nog mogen zijn: Ik ben ik, omdat jij mij kent.

 

 

Literatuur:

Kontos, P., & Martin, W. (2013). Embodiment and dementia: exploring critical narratives of selfhood, surveillance, and dementia care. Dementia (London, England), 12(3), 288–302. https://doi.org/10.1177/1471301213479787